Miejsca pamiętające opowiadają nam o tym, jak było kiedyś. Mogą to być różne miejscowości, kościoły, pałace, zrekonstruowane drewniane chaty. Grodziska otoczone wałami ziemnymi, jeszcze dzisiaj budzącymi podziw. Ruiny
i relikty budynków, czasem dostępne tylko dla archeologów. Kopce i kurhany. Wreszcie –
rzeki, drogi, wzgórza, nawet łąki. Były niemymi świadkami wydarzeń, działań ludzkich, pracy, walki, życia i śmierci. Teraz przemawiają do nas, gdy je odwiedzamy. Musimy posiadać odpowiednią wiedzę
o tych miejscach. Nasze wycieczki nie zawsze będą wiodły wygodnymi szosami, nie zawsze będziemy mogli korzystać z noclegów i restauracji. Może tak być, że będziemy błądzić, że trzeba będzie przejść pieszo kilka kilometrów, nocować w namiocie i przygotować jedzenie we własnym zakresie. Możemy znaleźć się w miejscowościach, w których będziemy jedynymi turystami. Jednak wyprawy do miejsc pamiętających oprócz nauki dają odpoczynek, przygody
i radość życia. Poznajemy nowe drogi, nowe rzeki i nowe regiony.
Moja przygoda zaczęła się, gdy przeczytałem książkę Karola Bunscha „Dzikowy skarb”. Miałem wtedy 11 lat. Odtąd wszystko się zmieniło. Zacząłem szukać miejsc pamiętających.
Na zdjęciu powyżej – gotycki kościół św. Jana Chrzciciela w Budzistowie wybudowany w 1222 roku w dawnym grodzie kołobrzeskim.

Spis Treści:

I. PAŃSTWO POLAN                                                                      9

1. 
   

   Giecz – stąd prawdopodobnie wywodziła się dynastia Piastów     10

   
   


2. 
   

   Kalisz – uważany za kolebkę rodu Piastów. Pod tym względem konkurencyjny w stosunku do Giecza                                                                                          11

   
   


3. 
   

   Gniezno – stolica państwa Mieszka I                                           13

   
   


4. 
   

   Poznań – pierwsze biskupstwo                                                   16

   
   


5. 
   

   Kruszwica – tu myszy zjadły króla Popiela                                   19

   
   


6. 
   

   Łęczyca – tu, obok potężnego grodu, pod koniec X wieku, ufundowane zostało opactwo benedyktynów                                                                               22

   
   


7. 
   

   Sieradz                                                                                     23

   
   


8. 
   

   Płock – główny ośrodek Mazowsza                                             24

   
   


9. 
   

   Sandomierz – główny ośrodek wschodniej Małopolski                  29

   
   

II. PANOWANIE MIESZKA I – OKRES 963–968                             31

1. 
   

   Santok – stara twierdza                                                              38

   
   


2. 
   

   Miejscowości nadane rycerzowi Bossucie, który przybył do Polski wraz z Dobrawą w 965 roku                                                                                              39

   
   


3. 
   

   Miejsca związane z życiem i śmiercią Pięciu Braci Polskich          40

   
   

1) Międzyrzecz – domniemana lokalizacja klasztoru Pięciu Braci Polskich     40

2) Kazimierz Biskupi – druga domniemana lokalizacja klasztoru Pięciu Braci Polskich 43

3) Kaźmierz koło Szamotuł – trzecia domniemana lokalizacja klasztoru Pięciu Braci Polskich                                                                                                    45

4) Bieniszew koło Kazimierza Biskupiego – czwarta domniemana lokalizacja klasztoru Pięciu Braci Polskich                                                                               46

5) Gniezno katedra – domniemana płyta nagrobkowa Pięciu Braci Polskich   46

1. 
   

   Trzemeszno – nierozwiązana zagadka                                        47

   
   


2. 
   

   Święty Krzyż – ośrodek pogański, następnie miejsce pielgrzymkowe i klasztor           52

   
   

 6. Podegrodzie – parafia założona w czasach Bolesława Chrobrego 57

 7. Miejscowości związane z życiem św. Andrzeja Świerada            58

1) Sieradzice – miejsce urodzenia                                              58

2) Tropie – pustelnia                                                                 58

 8. Miejsca związane z dawnym państwem Wolinian                       60

1) Wolin – główny ośrodek                                                         60

2) Kamień Pomorski – gród państwa Wolinian, później stolica księstwa i biskupstwa Pomorskiego                                                                                 64

3) Lubin – gród Wolinian i prawdopodobnie latarnia morska         65

4) Jezioro Gardno – „Źrenica Światowida”                                  66

 9. Szczecin                                                                                  66

1. 
   

   Kołobrzeg                                                                                70

   
   


2. 
   

   Ostrów Lednicki                                                                       74

   
   

 III. TRUDNE LATA 972–984                                                          77

1. 
   

   Cedynia – tu w 972 roku Mieszko I pokonał margrabiego Hodona 82

   
   


2. 
   

   Grody Czerwieńskie – w 981 roku zostały zajęte przez księcia ruskiego Włodzimierza 83

   
   

1) Czermno – dawna stolica Grodów Czerwieńskich                   83

2) Sąsiadka – dawny gród Sutiejsk                                            84

3) Gródek Nadbużański – dawny gród Wołyń                             85

1. Przemyśl – tysiąc lat bogatej i czasem bolesnej historii                86

IV. STABILIZACJA POZYTYWNA 985–992                                   92

1. 
   

   Wrocław – stolica diecezji śląskiej                                               95

   
   


2. 
   

   Ślęża – święta góra                                                                  101

   
   


3. 
   

   Kraków                                                                                    104

   
   

 V. LATA CHWAŁY 992–1002                                                      113

1. Miejscowości, w których przebywał św. Wojciech                       120

1) Opole – podlegało biskupowi praskiemu aż do roku 1000      120

2) Wrocław – kościół parafialny miasta przedlokacyjnego pod wezw. św. Wojciecha  121

 3) Kraków – miejsca, gdzie św. Wojciech odprawiał msze i nauczał 123

 4) Mucharz – msza w dawnej świątyni pogańskiej                   125

 5) Zator – tu przebywał według tradycji św Wojciech               125

 6) Łany Wielkie – dawny ośrodek kultów pogańskich nad Pilicą    126

 7) Ruda – kiedyś była to znacząca miejscowość, dziś osada    126

 8) Sieradz – tu św. Wojciech przesiadł się na łódź i dalej płynął Wartą         127

 9) Poznań, wzgórze św. Wojciecha – tu wygłaszał kazania      127

10) Strzelno – cudowne wskrzeszenie woźnicy i nawrócenia na pogańskim uroczysku                                                                                                  128

11) Wyszogród – tu św. Wojciech rozpoczął wędrówkę łodzią        131

12) Gorzędziej – msza pod namiotem                                      131

13) Św. Wojciech – tu wykupiono ciało Świętego od Prusów      132

14) Gdańsk – stąd Wojciech wyruszył na misję                         134

15) Truso – tu prawdopodobnie odbył się sąd nad św. Wojciechem 136

16) Święty Gaj – miejsce śmierci św. Wojciecha                       137

1. Iława koło Szprotawy – miejsce spotkania Bolesława Chrobrego z Ottonem III w roku tysięcznym                                                                                  138

VI. CZAS WOJNY 1002–1018                                                      140

1. 
   

   Stara Łomża – tu prawdopodobnie został pochowany św. Bruno z Kwerfurtu  154

   
   


2. 
   

   Niemcza                                                                                  155