Monografia ukazuje dzieje Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, największej, obok Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, organizacji polskiego podziemia antykomunistycznego. NZW było bezpośrednią kontynuacją konspiracji narodowej z okresu okupacji niemieckiej. Skupiało ok. 40 tys. żołnierzy. Najliczniejsze struktury działały na Białostocczyźnie, Północnym Mazowszu i Podkarpaciu - tam też walczyło najwięcej oddziałów leśnych, liczących ponad 7 tys. żołnierzy. W 1945 r. narodowa partyzantka kontrolowała duże połacie kraju, ciesząc się poparciem ludności i zwalczając komunistyczny aparat terroru oraz pospolitą przestępczość. Mimo iż Komenda Główna NZW została rozbita w 1946 r., to struktury terenowe prowadziły walkę z reżimem komunistycznym do początku lat pięćdziesiątych.
Dr Mariusz Bechta - historyk, pracownik naukowy IPN, redaktor naczelny pisma Templum Novum, zajmuje się historią polityczną Polski w XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem tożsamości historycznej Podlasia.
Dr Wojciech J. Muszyński - historyk, pracownik naukowy IPN, redaktor naczelny naukowego pisma historycznego Glaukopis, badacz dziejów najnowszych Polski, stosunków polsko-żydowskich i historii wojskowości.
Publikacja w ramach centralnego projektu badawczego IPN Podziemie niepodległościowe w Polsce 1944-1956.